วิธีดู “เจลแอลกอฮอล์ จริง หรือ ปลอม”


พร้อม ทดสอบ ให้ชัวร์ว่า แบบไหนใช้ฆ่าเชื้อโรคได้

ในวิกฤติ โควิด-19 ที่กำลังระบาดในขณะนี้ เจลแอลกอฮอล์ ถือเป็นอุปกรณ์สำคัญอีกชิ้นที่ทุกคนต้องมีติดตัวเสมอเวลาไปไหนมาไหน แต่จาก ข่าว เจลแอลกอฮอล์ปลอม ที่ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ได้มีคำสั่งเพิกถอนใบรับจดแจ้งเครื่องสำอางและให้เรียกเก็บคืนเจลล้างมือที่มีส่วนผสมของแอลกอฮอล์ จำนวน 24 รายการ โดยมีผลตั้งแต่วันที่ 11 มีนาคม 2563

เนื่องจากผลิตภัณฑ์ดังกล่าวไม่ผ่านเกณฑ์ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ออกมา ทำให้หลายคนกังวล และสงสัยเกี่ยวกับเจลล้างมือที่เราใช้กันอยู่ทุกวันนี้ จะมีโอกาสโดน เจลแอลกอฮอล์ปลอม หรือ เจลแอลกอฮอล์ที่ไม่ได้มาตรฐาน แบบนี้อยู่หรือไม่

เจลแอลกอฮอล์ล้างมือ หรือ Hand sanitizer เป็นนวัตกรรมทางสาธารณสุขที่มีการคิดค้นขึ้นมาตั้งแต่ ปี ค.ศ.1966 โดย พยาบาลชาวอเมริกัน เชื้อสายเม็กซิกัน Lupe Hernandez เป็นผลิตภัณฑ์ภายนอกร่างกายเพื่อใช้ทำความสะอาดการล้างมือ เวลาที่ไม่สะดวก มีส่วนผสมของแอลกอฮอล์ราว 75% มีประสิทธิภาพในการฆ่าเชื้อโรคแบคทีเรีย และไวรัส จากการที่ตัวแอลกอฮอล์จะไปทำลายในส่วนพื้นผิวโปรตีนที่หุ้มเชื้อโรคอยู่ ทำให้เชื้อโรคตายในที่สุด

ส่วนผสมของ เจลแอลกอฮอล์ สำหรับล้างมือจะมี เอทานอล หรือ เอทิลแอลกอฮอล์ เป็นส่วนผสมสำคัญ โดยจะต้องใช้ เอทิลแอลกอฮอล์ 95 % ก็เพราะจะต้องนำส่วนผสมอย่างอื่นมาผสานให้กลายเป็นเจลล้างมือ และทำให้เกิดความเจือจาง ทำให้เราได้เจลล้างมือแอลกอฮอล์ที่มีส่วนผสมของแอลกอฮอล์อยู่ 75% นั่นเอง

นอกจากส่วนผสมมาตรฐานหลักโดยทั่วไปตามคำแนะนำของกรมอนามัยแล้ว เจลแอลกอฮอล์ ยังสามรถมีส่วนผสมอื่นๆ ใส่ลงไปในเจลได้อีกด้วยอย่าง ว่านหางจระเข้ รวมถึงวิตามิน E, วิตามิน C , วิตามินเอ และ สารเบต้า แคโรทีน ที่ช่วยใช้ผิวนุ่มชุ่มชื้น อีกทั้งลดการอักเสบของผิวหนัง เนื่องจาก แอลกอฮอล์มีผลทำให้ผิวหนังของแห้ง และอาจระคายเคืองได้

สำหรับตัว เอทิลแอลกอฮอล์ หรือ เอทานอล ส่วนผสมหลักของ เจลแอลกอฮอล์ นั้น มีชื่อเรียกทางเคมีว่า C2H5OH เป็นแอลกอฮอล์ชนิดหนึ่งที่เกิดจากการนำเอาพืชมาหมักเพื่อเปลี่ยนแป้งเป็นน้ำตาล จากนั้นจึงเปลี่ยนจากน้ำตาลเป็นแอลกอฮอล์ โดยใช้เอนไซม์หรือกรดบางชนิดช่วยย่อยเพื่อทำให้เป็นแอลกอฮอล์บริสุทธิ์ 95% ทั่วไปนั้น มักผลิตจากพืช 2 ประเภท คือ พืชประเภทน้ำตาล เช่น อ้อย บีทรูท และพืชจำพวกแป้ง เช่น มันสำปะหลัง ข้าว ข้าวโพด เป็นต้น

เนื่องจากการระเหยในอากาศที่ไวเกินไปหากมีส่วนผสมของแอลกอฮอล์สูง สัดส่วนที่แนะนำในการใช้ทำความสะอาดมือของคนเรานั้นจึงมักเป็น เจลแอลกอฮอล์ 70-75 % โดยสามารถดูที่ฉลากข้างบรรจุภัณฑ์ของเจลแอลกอฮอล์ได้

ขณะเดียวกัน ในวันที่เจลแอลกอฮอล์เป็นสินค้าที่มีความต้องการค่อนข้างสูงในช่วงนี้ จึงทำให้เริ่มมีการผลิตเชิงปริมาณทำให้ไม่ได้คุณภาพอย่างที่มีการประกาศจาก อย. เมื่อไม่นานมานี้ รวมทั้ง มิจฉาชีพก็เริ่มเอา เมทิลแอลกอฮอล์ มาหลอกขาย ปลอมว่าเป็น เอทิลแอลกอฮอล์ บรรจุขวด ติดฉลากให้คนหลงเชื่อ ซื้อไปทำเจลแอลกอฮอล์ใช้กันซึ่งล้วนอันตรายมาก

วิธีทดสอบ ทำได้ดังนี้

โดยวิธีการได้มาจากภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จะทดสอบว่าเจลแอลกอฮอล์หรือสเปรย์ที่ใช้อยู่เป็น เอทิลแอลกอฮอล์ หรือไอโซโพรพิลแอลกอฮอล์ ที่สามารถฆ่าเชื้อได้และไม่เป็นอันตรายเวลาใช้

อุปกรณ์ที่ใช้

วิธีทดสอบ

1. นำด่างทับทิม 1 เกล็ดเล็ก ละลายในน้ำส้มสายชู 1-3 มิลลิลิตร จะได้สารละลายสีบานเย็น

2. เติมสารละลายด่างทับทิม 1 มิลลิลิตร ลงในแอลกอฮอล์ที่ต้องการทดสอบประมาณ 3 มิลลิลิตร

3. คนให้สารละลายเป็นเนื้อเดียวกัน จับเวลาแล้วสังเกตการเปลี่ยนสีของแอลกอฮอล์

– เมทิลแอลกอฮอล์สีจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล (สีสนิม) ในช่วง 20 นาที

– เอทิลแอลกอฮอล์จะเปลี่ยนเป็นสีสนิมที่ชัดเจนภายใน 15 นาที (สำหรับแอลกอฮอล์น้ำ) และ 20 นาที (สำหรับแอลกอฮอล์เจล)

– ไอโซโพรพิลแอลกอฮอล์จะเปลี่ยนเป็นสีสนิมที่ชัดเจนภายใน 5 นาที

>>>ดูคลิป<<<

       วิดีโอให้ความรู้เรื่องแอลกอฮอล์ฆ่าเชื้อโรค พร้อมทั้งวิธีทดสอบแอลกอฮอล์ฆ่าเชื้อจริง (ที่ทำจากเอทิลแอลกอฮอล์หรือไอโซโพรพิลแอลกอฮอล์) และแอลกอฮอล์ฆ่าเชื้อปลอม (ที่ทำจากเมทิลแอลกอฮอล์) ทั้งแบบน้ำและแบบเจลโดยใช้สารทดสอบที่สามารถหาได้ในครัวเรือน ทำง่าย ใครๆ ก็ทำได้

ขอบคุณข้อมูลแหล่งที่มา : สถานปฏิบัติการเภสัชชุมชน คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยพายัพ,Chula-Chemistry

และข้อมูลอ้างอิงจาก : https://www.bangkokbiznews.com/news/